निष्पक्ष बिल बाँडफाँड: रुपैयाँको हिसाबसहित पूरा गाइड
बराबर, ठ्याक्कै रकम, भाग वा प्रतिशतका आधारमा बिल बाँडफाँड गर्ने तरिका। रुपैयाँमा उदाहरण, निःशुल्क क्याल्कुलेटर र साथीसँगको हिसाब सहज राख्ने सुझाव।
एउटा मात्र बिल? निःशुल्क क्याल्कुलेटर चलाउनुहोस्
टिपसहित रेस्टुरेन्टको बिल बाँड्नुहोस्, वा साझा खर्च आम्दानीअनुसार बाँड्नुहोस्, सिधै ब्राउजरमै। साइन अप चाहिँदैन।
बिल बाँडफाँड सुन्दा सजिलो लाग्छ, बिल टेबलमा नआउन्जेल। कसैले एक प्लेट मम मात्र खायो, कसैले थकाली सेट, चिली चिकेन र लस्सी, कोही पर्स घरमै छाडेर आयो, अनि ग्रुप च्याट अचानक हिसाबले भरिन्छ।
राम्रो कुरा के छ भने, लगभग हरेक साझा बिल चार तरिकामध्ये कुनै एकमा पर्छ। सही तरिका छान्नुहोस्, सुरुमै सबैले सहमति गर्नुहोस्, अनि अप्ठ्यारो क्षण आउँदैन।
बिल बाँडफाँडका चार तरिका
| तरिका | कहिले उपयुक्त | छोटो उदाहरण |
|---|---|---|
| बराबर | सँगै खाएका परिकार, उस्तै अर्डर, समूहको उपहार | ४ जनामा रु २,००० भए प्रति व्यक्ति रु ५०० |
| ठ्याक्कै रकम | धेरै फरक अर्डर | आशिष रु १,२४३, सृजना रु १,४९२ |
| भाग | दुई जना गनिने जोडी, सानाठूला कोठा | जोडीको २ भाग, एक्लो व्यक्तिको १ भाग |
| प्रतिशत | आम्दानी वा तय गरिएको अनुपातअनुसार | एक जनाको ६०%, अर्कोको ४०% |
एउटा बिलको छिटो हिसाब मात्र चाहिएको छ भने बिल बाँडफाँड क्याल्कुलेटर प्रयोग गर्नुहोस्। यस गाइडको बाँकी भागले हरेक तरिका कसरी काम गर्छ भनेर देखाउँछ, ताकि टेबलमै सबैलाई हिसाब बुझाउन सक्नुहोस्।
बिल बराबर कसरी बाँड्ने
बराबर बाँड्नु सबैभन्दा छिटो तरिका हो। परिकार सँगै बाँडेर खाएको खानामा धेरैजसो समूह यही गर्छन्।
- सेवा शुल्क र भ्याटसहितको अन्तिम बिलबाट सुरु गर्नुहोस्।
- तपाईंहरू टिप दिनुहुन्छ भने त्यो जोड्नुहोस्।
- मान्छेको सङ्ख्याले भाग गर्नुहोस्।
- पूरा रुपैयाँमा राउन्ड गर्नुहोस्, र भाग ठ्याक्कै मिलाउन एक दुई जनालाई एक रुपैयाँ बढी तिर्न दिनुहोस्।
उदाहरण: काठमाडौंमा चार साथीको डिनरको बिल सेवा शुल्क र भ्याटसहित रु ४,३७५ आयो। सेवा शुल्क बिलमै भएकाले उनीहरूले छुट्टै टिप दिएनन्। चारले भाग गर्दा रु १,०९३.७५ हुन्छ, तर ७५ पैसा कसैले तिर्दैन। तीन जनाले रु १,०९४ र एक जनाले रु १,०९३ तिर्दा भागहरू जोड्दा ठ्याक्कै रु ४,३७५ हुन्छ।
माथिको क्याल्कुलेटरले यो हिसाब पैसासम्म गरिदिन्छ, र बढी पैसा कसले तिर्ने भन्ने पनि मिलाइदिन्छ, त्यसैले जोड सधैं बिलसँग मिल्छ।
ठ्याक्कै रकमअनुसार बिल कसरी बाँड्ने
अर्डरमा धेरै फरक हुँदा बराबर बाँड्नु भनेको कम खानेले चुपचाप अरूको खर्च बेहोर्नु हो। ठ्याक्कै रकमअनुसार बाँड्दा त्यो समस्या हुँदैन।
- कसले के अर्डर गरे लेख्नुहोस्।
- सँगै खाएको परिकार, जस्तै एक प्लेट चिली चिकेन, खानेहरूबीच बराबर बाँड्नुहोस्।
- सेवा शुल्क, भ्याट र टिप हरेकको उप-जम्माको अनुपातमा जोड्नुहोस्।
उदाहरण: तीन साथी र सँगै खाएको एक प्लेट चिली चिकेन।
| नाम | आफ्नो अर्डर | रु ६०० को चिली चिकेनको भाग | उप-जम्मा |
|---|---|---|---|
| आशिष | थकाली खाना सेट, रु ८०० | रु २०० | रु १,००० |
| सृजना | बफ मम र लस्सी, रु १,००० | रु २०० | रु १,२०० |
| रोशन | चाउमिन र जुस, रु ६०० | रु २०० | रु ८०० |
| जम्मा | रु ३,००० |
नेपालका धेरै रेस्टुरेन्टझैं यो बिलमा पनि १०% सेवा शुल्क र त्यसमाथि १३% भ्याट लागेको छ। सेवा शुल्क रु ३०० भयो, भ्याट रु ३,३०० को १३% अर्थात् रु ४२९, जम्मा थप रु ७२९। यो रु ३,००० उप-जम्माको ठ्याक्कै २४.३% हो, त्यसैले हरेकले आफ्नो उप-जम्मा × १.२४३ तिर्छन्:
- आशिष: रु १,००० × १.२४३ = रु १,२४३
- सृजना: रु १,२०० × १.२४३ = रु १,४९१.६०, अर्थात् रु १,४९२
- रोशन: रु ८०० × १.२४३ = रु ९९४.४०, अर्थात् रु ९९४
जम्मा रु ३,७२९, पूरै बिल। कसैले अरूको थकाली सेटको पैसा तिरेन, र सबैले आफूले खाएको कुरामा मात्र सेवा शुल्क र भ्याट तिरे।
भागका आधारमा बिल कसरी बाँड्ने
कसैले अरूभन्दा दोब्बर वा त्योभन्दा बढी तिर्नुपर्ने अवस्थामा भाग काम लाग्छ। एउटै कोठामा बस्ने जोडीलाई दुई भाग, वा ठूलो बेडरुमलाई डेढ भाग गन्न सकिन्छ।
उदाहरण: पोखरा लेकसाइडमा दुई रातको होटल खर्च रु १६,०००। एक जोडीले ठूलो कोठा लिए र उनीहरूलाई २ भाग गनियो, तीन साथीको एक एक भाग। जम्मा ५ भाग, त्यसैले एक भाग रु ३,२००। जोडीले रु ६,४०० तिर्छन्, र हरेक साथीले रु ३,२००।
प्रतिशतका आधारमा बिल कसरी बाँड्ने
अनुपात उही रहने लामो समयका खर्चमा प्रतिशत सबैभन्दा राम्रो हुन्छ, जस्तै फरक आम्दानी भएका जोडीको कोठाभाडा र बिजुली बिल। घरको आम्दानीको ६०% एक जनाको हो भने उहाँले हरेक साझा बिलको ६०% तिर्नुहुन्छ।
उदाहरण: एक जनाको मासिक तलब रु ६०,००० र अर्कोको रु ४०,०००। काठमाडौंमा फ्ल्याटको भाडा रु २०,००० छ भने पहिलोले रु १२,००० र दोस्रोले रु ८,००० तिर्छन्।
आम्दानीअनुसार छिटो हिसाब गर्न क्याल्कुलेटरको ‘आम्दानीअनुसार’ मोड प्रयोग गर्नुहोस्।
पहिले कसले तिर्ने, र हिसाब कसरी मिलाउने
व्यवहारमा प्रायः एक जनाले पूरै बिल तिर्छन्, अनि अरूले पछि उहाँलाई पैसा फिर्ता गर्छन्। एक छाक खानामा यो सजिलो छ। तर धेरै दिनको यात्रामा फरक फरक मान्छेले फरक फरक खर्च तिर्दा साना साना ऋणको जालो बन्छ।
उदाहरण: चार साथी पोखरा घुम्न गए। आशिषले होटलको रु १२,००० तिरे, सृजनाले बस टिकट र ट्याक्सीको रु ६,०००, रोशनले फेवातालको बोटिङ र खाजाको रु २,०००, र प्रतीक्षाले केही तिरिनन्। जम्मा खर्च रु २०,०००, त्यसैले हरेकको भाग रु ५,०००।
- आशिषले आफ्नो भागभन्दा रु ७,००० बढी तिरे।
- सृजनाले आफ्नो भागभन्दा रु १,००० बढी तिरिन्।
- रोशनले रु ३,००० कम तिरे।
- प्रतीक्षाले रु ५,००० कम तिरिन्।
त्यसैले प्रतीक्षाले आशिषलाई रु ५,००० पठाउँछिन्, र रोशनले आशिषलाई रु २,००० र सृजनालाई रु १,००० पठाउँछन्। तीन वटा भुक्तानीमै सबै हिसाब मिल्यो। बिल बाँड्ने एपले यो मिलान आफैं गर्छ, बीस खर्च र आठ जना भए पनि।
सबै जना हरेक खर्चमा नहुँदा
यात्रामा सबै जना हरेक कुरामा सहभागी हुँदैनन्। पोखरामा दुई जनाले मात्र प्याराग्लाइडिङ गर्न सक्छन्, कोही एक छाक नखान सक्छन्। त्यस्तो बेला त्यो खर्च सहभागी भएकाहरूबीच मात्र बाँड्नुहोस्।
उदाहरण: पाँच जनाको समूहमा एक जनाको जन्मदिन थियो, र बाँकी चार जनाले उहाँलाई रु ६,००० को डिनर खुवाए। जन्मदिन भएकालाई त्यो खर्चबाट छाड्दा बाँकी चार जनाले रु १,५०० का दरले तिर्छन्।
हिसाब सहज राख्ने केही सुझाव
- अर्डर गर्नुअघि नै तरिका तय गर्नुहोस्। कसैको बजेट कसिलो छ भने छुट्टाछुट्टै हिसाबले उहाँलाई पछिको अप्ठ्यारो कुराकानीबाट बचाउँछ।
- खुद्रा फरकको पछि नलाग्नुहोस्। दस बीस रुपैयाँका लागि बहस गर्नुपर्दैन। राउन्ड गर्नुहोस् र अघि बढ्नुहोस्।
- छिट्टै हिसाब चुक्ता गर्नुहोस्। ऋण वर्ष दिनपछि भन्दा सोही हप्ता तिर्न सजिलो हुन्छ।
- सबैले देख्ने एउटै हिसाब राख्नुहोस्। “मैले त तिरेँ जस्तो लागेको थियो” भन्ने बहस सुरु हुनुअघि नै रोकिन्छ।
Half Tab सँग बिल बाँडफाँड झन् छिटो
एउटा बिलका लागि क्याल्कुलेटर काफी छ। यात्रा, साझा फ्ल्याट र जोडीका खर्चका लागि Half Tab ले हरेक खर्च एउटै समूहमा राख्छ, चारै तरिकाले बाँड्न दिन्छ, अफलाइन चल्छ र सबैभन्दा थोरै भुक्तानीमा कसले कसलाई तिर्ने देखाउँछ। कुनै खर्चमा नभएको व्यक्तिलाई त्यो खर्चबाट मात्र छाड्नुहोस्। हिसाब सकिएपछि समूह बन्द गरेर PDF सारांश सेयर गर्नुहोस्।
Half Tab ले पैसा पठाउँदैन; कसले तिरेको छ र कसले कति तिर्नुपर्छ भन्ने मात्र रेकर्ड राख्छ। पैसा तपाईंहरू सधैं जस्तै नगद, इसेवा, खल्ती वा मोबाइल बैंकिङबाट तिर्नुहोस्।
धेरै सोधिने प्रश्नहरू
बिल बाँड्ने सबैभन्दा निष्पक्ष तरिका कुन हो?
कसले के खाए वा के प्रयोग गरे भन्नेमा भर पर्छ। सबैले लगभग उस्तै अर्डर गरेका छन् भने बराबर बाँड्नु सबैभन्दा निष्पक्ष हुन्छ। अर्डरमा धेरै फरक छ भने ठ्याक्कै रकमअनुसार बाँड्नुहोस्। सानाठूला कोठा वा आम्दानीअनुसार बाँड्न भाग र प्रतिशत उपयुक्त हुन्छन्। बिल आउनुअघि नै तरिका तय गर्नुहोस्।
फरक फरक रकमको बिल कसरी बाँड्ने?
हरेकले लिएको खानाको जोड निकाल्नुहोस्, सँगै खाएको परिकार बराबर बाँड्नुहोस्, अनि सेवा शुल्क, भ्याट र टिप हरेकको उप-जम्माको अनुपातमा बाँड्नुहोस्। यस गाइडको उदाहरणमा हरेक चरण देखाइएको छ।
सेवा शुल्क र भ्याट लागेको बिल कसरी बाँड्ने?
बराबर बाँड्दा सेवा शुल्क र भ्याटसहितको अन्तिम रकमलाई मान्छेको सङ्ख्याले भाग गर्नुहोस्। ठ्याक्कै रकमअनुसार बाँड्दा हरेकको उप-जम्मालाई उही अनुपातले बढाउनुहोस्; १०% सेवा शुल्क र त्यसमाथि १३% भ्याट लाग्दा उप-जम्मालाई १.२४३ ले गुणन गर्नुहोस्।
बिल बाँडिदिने कुनै एप छ?
छ। Half Tab ले हरेक खर्च बराबर, ठ्याक्कै रकम, भाग वा प्रतिशतका आधारमा बाँड्छ, यात्रा र साझा फ्ल्याटको चलिरहेको हिसाब राख्छ, र सबैभन्दा थोरै भुक्तानीमा कसले कसलाई तिर्ने देखाउँछ।
